Wyznacz trasę

Beluga XL, czyli najnowsza wersja najbardziej charakterystycznego samolotu transportowego na świecie

13 marca
Technologia

Belugę XL stworzono na bazie airbusa A330-200. Najnowszy model samolotu przypominającego kształtem rybę w połowie tego roku powinien uzyskać certyfikat wejścia do regularnej służby.

Potrzeba matką wynalazku. Ta maksyma doskonale odzwierciedla historię belugi, czyli samolotu, który powstał jako transporter podzespołów do innych maszyn produkowanych przez koncern Airbus. Dla francuskiego koncernu logistyka zawsze miała niebagatelne znaczenie. Fabryki, gdzie powstają poszczególne elementy, są rozsiane po całej Europie. Części muszą trafić do specjalnych zakładów. To tam dokonuje się ostatecznego montażu samolotów.

Fot. Airbus

Gdy ciężarówki już nie wystarczają, trzeba postawić na samolot

Przy stale rosnącej produkcji przewozy drogowe przestały zaspokajać potrzeby producenta już w latach 70. Podjęto wówczas decyzję o wykorzystaniu do transportu samolotów cargo. Zdecydowano się na maszyny aero spacelines super guppy, będące modyfikacją boeinga C-97 stratofreighter.

Pierwsze zaczęły służbę w latach 1971–1972. Eksploatowano je jeszcze przez trzy dekady. W końcu koszty ich remontów, coraz mniej satysfakcjonujące możliwości transportowe oraz brak potencjalnych następców na rynku skłoniły projektantów Airbusa do rozpoczęcia prac projektowych nad nową maszyną. Rozpoczęto je w 1991 roku. Bazą do stworzenia nowego samolotu transportowego był airbus A300-600.

Fot. Bill Abbott, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

Podczas przebudowy wprowadzono wiele istotnych zmian konstrukcyjnych. Przede wszystkim obniżono i opuszczono do dołu dziób samolotu, nad kokpitem rozbudowano górną część kadłuba. Dzięki temu stworzono przestronny przedział transportowy. Załadunek umożliwiały potężne podnoszone drzwi, zlokalizowane w przedniej części kadłuba. Mało tego, nie trzeba było rozłączać instalacji pokładowych.

Samolot ryba

Nowy model samolotu nazwano airbus A300-600ST (supertransporter), jednak ze względu na charakterystyczny kształt kadłuba przylgnął do niego przydomek „beluga” (bieługa to gatunek wędrownej ryby z rodziny jesiotrowatych – przyp. red.). Maszyna tego typu pierwszy raz wzbiła się w powietrze 13 września 1994 roku. Regularne loty odbywały się jednak rok później. Do 1999 roku zbudowano pięć takich maszyn.

Fot. Xeper, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Samolot ma 56 m długości i skrzydła o rozpiętości 33,8 m. Masa pustej maszyny wynosi 86,5 tony, maksymalna masa startowa – 155 ton. Zasięg wynosi 2780 km z ładunkiem 40 ton lub 4630 km z ładunkiem 26 ton. Załoga składa się z trzech osób, w tym z technika odpowiedzialnego za ładunek.

Od ponad dwudziestu lat belugi transportują całe sekcje samolotów Airbusa z różnych zakładów produkcyjnych w całej Europie do końcowych linii montażowych w Tuluzie we Francji i Hamburgu w Niemczech. Na ich pokładach przewożone są sekcje kadłuba, skrzydła i ogony do samolotów jednoosobowych A320 i A330, a także części do A350 XWB. Maszyny udostępniane są również zewnętrznym firmom.

Obrazy, satelity, elementy rakiet. Belugą przewożono już niejedno

Dzięki systemowi umożliwiającemu precyzyjne kontrolowanie temperatury na pokładzie transportowym airbus przewozi również wrażliwe ładunki, jak obrazy, satelity, elementy rakiet.

Żeby ułatwić załadunek i wyładunek, na lotniskach liniowych znajdują się specjalne mobilne rampy. Mają 50 m długości i ważą 100 ton. Jednorazowo mogą przetransportować ładunek o masie 50 ton. Do obsługi takiej rampy wystarczą dwie osoby. W razie konieczności załadunku bądź wyładunku na lotnisku niewyposażonym w taki sprzęt samolot korzysta z własnych pokładowych ramp o długości 12 m i szerokości 5 m. Rampy zbudowane są z kompozytów węglowych i ważą 6 ton. Do ich zasilania służy generator pokładowy.

Testy, testy i… (prawie) po testach

Intensyfikacja eksploatacji floty pięciu belug wpłynęła na podjęcie w 2014 roku decyzji o budowie kolejnych, znacznie większych maszyn. Tak narodziła się koncepcja belugi XL. Tym razem stworzono ją na bazie airbusa A330-200. Modyfikacjom poddano dziobową część kadłuba, którą wyposażono w opuszczony kokpit, znacznie powiększono przestrzeń bagażową oraz zmodyfikowano usterzenie pionowe i poziome. Nowy model oznaczony został symbolem airbus A330-743 beluga XL. Samolot ma 63 m długości oraz skrzydła o rozpiętości 60 m. Masa samolotu wynosi 125 ton, maksymalna masa startowa – 227 ton. Zasięg samolotu z pełnym ładunkiem (53 tony) szacowany jest na 4 tys. km. Próbny lot maszyny odbył się 19 lipca 2018 roku i przebiegł bez najmniejszych problemów.

Obecnie prowadzony jest program lotów testowych, w trakcie których zbierane są dane m.in. o właściwościach pilotażowych, pracy silników, działaniu systemów pokładowych, autopilota, cyrkulacji powietrza w klimatyzacji. Po zakończeniu programu testów samolot w połowie tego roku powinien uzyskać certyfikat wejścia do regularnej służby. Zacznie zastępować aktualnie eksploatowane belugi ST. Zgodnie z deklaracjami producenta nowe belugi XL wymiana ma się dokonać do 2022 roku.

Miej rękę na pulsie!
Najciekawsze informacje o branży TSL co tydzień na Twojej skrzynce e-mailowej
Dariusz Piorunkiewicz
Technologia
Fleetguru informuje, że na swoich stronach www stosuje pliki cookies
zamknij