Statki transportowe, czyli jednostki, którymi można przewieźć naprawdę wszystko

5 marca
Technologia

Drobnicowce, kontenerowce, masowce, zbiornikowce, chemikaliowce, chłodnicowce, samochodowce – te dzieła sztuki inżynierskiej zostały stworzone, żeby umożliwić transport drogą morską.

Nadużyciem byłoby wrzucenie wszystkich jednostek pływających służących do transportu towarów do jednego worka z napisem „statki transportowe”. Dlatego postanowiliśmy przybliżyć tę tematykę dokonując precyzyjnego podziału i klasyfikacji statków w odniesieniu do ich funkcji.

Drobnicowce

Zacznijmy od drobnicowców. To statki przeznaczone do przewozu towarów przemysłowych liczonych w sztukach, zapakowanych w skrzynie, beczki, bele, worki albo luzem. Wyposaża się je w dźwigi lub bomy ładunkowe. Umożliwiają one załadunek i wyładunek bez użycia urządzeń portowych. Towar magazynowany jest w wydzielonych grodziami ładowniach. Międzypokłady dzielą ładownie na przedziały pionowe. Pozwala to na separację towarów i optymalizuje wykorzystanie dostępnej przestrzeni. Poza załogą drobnicowce mogą także zabierać na pokład niewielką (do dwunastu) liczbę pasażerów.

Fot. WmeinhartCC BY-SA 3.0

Kontenerowce

Istnieją także statki stworzone specjalnie do transportu kontenerów. Duża część ładunku jest przewożona na pokładzie. Kontenery stojące obok siebie i na sobie mocowane są specjalistycznymi złączami i odciągami do siebie i do statku. Tego typu załadunek rodzi problemy związane ze statecznością statku. Rozwiązuje się je za pomocą zbiorników balastowych o dużej pojemności. Część z nich jest wykorzystywana w systemach przeciwprzechyłowych, zmniejszających kołysanie statku na morzu i ograniczających przechylanie go w trakcie przeładunku.

Część kontenerowców jest wyposażona w urządzenia przeładunkowe, które uniezależniają je od infrastruktury portowej. Jednak największe muszą być obsługiwane za pomocą specjalnych suwnic. Pojemność kontenerowców wyraża się w TEU. To jednostka równoważna objętości kontenera o długości 20 stóp. Największe obecnie eksploatowane kontenerowce to sześć bliźniaczych jednostek należących do pochodzącego z Hongkongu armatora Orient Overseas Container Line Ltd. Mierzące 399,87 m długości i 58,8 m szerokości kolosy moją imponującą pojemność aż 21413 TEU.

Fot. Orient Overseas Container Line Ltd.

Masowce

Masowce to z kolei statki przeznaczone do transportu suchych ładunków wsypywanych bezpośrednio do ładowni. Przewożą m.in. węgiel, rudy metali, zboża, granulaty oraz ładunki półmasowe, np. blachy i papier. Zazwyczaj są wyposażone w pojedynczy pokład i podwójne dno. Ze względu na wielkość dzielą się na następujące klasy:

  • coaster (do 10 tys. DWT – to nośność statku) – małe masowce do lokalnej żeglugi w obrębie jednego morza
  • handysize (od 10 do 30 tys. DWT) – najbardziej popularny i uniwersalny typ masowca
  • handymax (od 30 do 50 tys. DWT) – prawie tak samo popularny jak handysize
  • supramax (od 50  do 59 tys. DWT) – wykorzystywany przede wszystkim w czarterach
  • panamax (od 60 do 65 tys. DWT) – używany przede wszystkim do transportu węgla kamiennego, zbóż lub rud metali
  • suezmax (od 65 do 150 tys. DWT) – klasa ta wyodrębniła się po 1975 roku z chwilą modernizacji Kanału Sueskiego
  • capesize (od 150 tys. DWT) – używane przede wszystkim do przewozu rudy żelaza lub węgla kamiennego na bardzo dalekich dystansach.

Największymi aktualnie eksploatowanymi masowcami są statki serii Valemax, m.in. pływający pod banderą Singapuru MS „Vale Brasil”. Statek ma 362 m długości całkowitej i 65 m szerokości.

Fot. Vale

Zbiornikowce

Zbiornikowce, potocznie nazywane tankowcami, są przeznaczone do transportu substancji płynnych. Posiadają zbiorniki ładunkowe, których załadunek i wyładunek odbywa się za pośrednictwem systemu rurociągów i pomp. Wykorzystywane są do przewozu ropy naftowej, chemikaliów oraz skroplonego gazu.

Rozmiary zbiornikowców są bardzo zróżnicowane – mają od kilkudziesięciu do kilkuset tysięcy ton wyporności. Z uwagi na specyfikę transportowanych ładunków uznawane są za potencjalne zagrożenie dla środowiska w razie wypadku. To wymusza stosowanie specyficznych rozwiązań konstrukcyjnych przy ich budowie. Przede wszystkim chodzi o dwuposzyciowy kadłub (double-hull), który zmniejsza ryzyko ewentualnych wycieków w razie wejścia statku na mieliznę.

Przestrzeń pomiędzy poszyciami kadłuba wykorzystywana jest do przewożenia balastu. Dzięki temu nie istnieje ryzyko zanieczyszczenia wody balastowej. Dużym zagrożeniem są za to łatwopalne opary gromadzące się w pustych zbiornikach ładunkowych. Dlatego wypełnia się je gazem obojętnym.

Największe obecnie eksploatowane tankowce należą do klasy VLCC (Very Large Crude Carriers). Jednym z nich jest należący do belgijskiego armatora Euronav NV statek „Europe”. Zbudowana w 2002 roku jednostka mierzy 380 m długości i 68 m szerokości. Nośność wynosi 441561 t. W swoich zbiornikach może pomieścić 3 166 353 baryłek ropy naftowej.

Fot. Euronav

Chemikaliowce

Istnieje także specjalistyczna grupa zbiornikowców przeznaczonych do przewozu płynnych chemikaliów. Zbiorniki i armatura chemikaliowców są wykonane ze stali odpornej na działanie przewożonych ładunków. Wyposaża się je w specjalistyczne instalacje pozwalające podgrzewać ładunek, zawory bezpieczeństwa, urządzenia do mycia zbiorników, utrzymywania odpowiedniej atmosfery wewnątrz nich oraz osobne pompy do wypompowania ładunku. Te ostatnie umieszczone są bezpośrednio w zbiorniku, napędzają je przeznaczone do pracy w atmosferze wybuchowej silniki elektryczne lub hydrauliczne.

Jednostka musi być również wyposażona w kombinezony przeciwchemiczne i aparaty oddechowe, sprzęt do zwalczania pożarów i skutków rozlania ładunków oraz środki lecznicze, niezbędne w wypadku zatrucia. Załoga poddawana jest dodatkowym szkoleniom, a statki podlegają częstym rygorystycznym kontrolom. Potentatem na rynku przewozów chemikaliowcami jest norweski armator Odfjell. Należy do niego olbrzymi statek „Bow Pioneer”. Ma 228 m długości i 37 m szerokości, w 31 odrębnych zbiornikach może pomieścić 86 tys. m sześc. płynnych chemikaliów.

Fot. Odfjell

Chłodniowce

Chłodnicowce to statki do przewozu łatwo psujących się produktów spożywczych. Służą do tego znajdujące się na nich chłodzone ładownie. Żeby zapewnić optymalne warunki przewożonym towarom, burty, pokłady, pokrywy i dno ładowni chłodnicowców są pokryte warstwą izolacji termicznej.

MV Salica Frigo, fot. clipperCC BY 2.5

Zainstalowane agregaty chłodnicze i systemy wentylacyjne wtłaczają do poszczególnych ładowni powietrze o regulowanej temperaturze. Systemy powinny zapewniać utrzymanie temperatury -20°C przy każdych warunkach zewnętrznych. Umożliwia to m.in. transport mięsa i ryb. Warzywa i owoce przewożone są w temperaturze od kilku do kilkunastu stopni powyżej zera w zależności od specyfiki ładunku. Niektóre chłodniowce wyposażone są w urządzenia ułatwiające przeładunek. To małe furty burtowe, umożliwiające wprowadzenie do wnętrza taśmociągu lub windy do przeładunku palet. Do największych chłodniowców świata należy „Dole Chile”. Jednostka ma 205 m długości i 32,3 m szerokości. Może zabrać do 700 kontenerów chłodzonych lub ładunek 350 tys. kartonów bananów.

Samochodowce

Są także jednostki specjalnie przeznaczone do przewozu samochodów. Mogą pomieścić nawet kilka tysięcy osobówek. Przestrzeń ładunkowa jest podzielona na wiele niskich pokładów. Część z nich jest ruchoma w pionie. Pozwala to ładować samochody o różnej wysokości.

Załadunek i rozładunek samochodów odbywa przez furty z rampami na rufie i burty statku. Po załadowaniu samochody są mocowane łańcuchami lub pasami do odpowiednich uchwytów na pokładach. Do największych aktualnie użytkowanych jednostek tego typu należy własność norweskiego armatora Höegh Autoliners – „Höegh Target”. Statek ma 199 m długości i 36,5 m szerokości. Jego nośność to 20,7 tys. t. Na pokładzie może zmieścić aż 8,5 tys. samochodów osobowych.

Fot. Höegh Autoliners

Statki do przewozu ładunków wielkogabarytowych

I wreszcie statki transportowe przeznaczone do transportu różnego rodzaju olbrzymich konstrukcji. Można wyróżnić kilka ich rodzajów:

  • ciężarowce konwencjonalne – przystosowane i specjalnie konstruowane drobnicowce, semikontenerowce, statki wielozadaniowe, kontenerowce przewożące ładunki inwestycyjne, ciężkie maszyny drogowe i szynowe, wagony, helikoptery, kadłuby wielkich samolotów, małe jednostki pływające
  • statki doki – umożliwiające transport kompletnych statków i okrętów
  • ciężarowce wpływne – jednostki półzanurzalne z własnym napędem, transportujące m.in. ciężkie moduły platform wiertniczych i innych instalacji górnictwa morskiego, całe platformy półzanurzalne, statki, okręty, pływające fabryki.
Dariusz Piorunkiewicz
Technologia
Miej rękę na pulsie!
Najciekawsze informacje o branży TSL co tydzień na Twojej skrzynce e-mailowej
Wyrażam zgodę na przetwarzanie przez X Project sp. z o.o., moich danych osobowych w postaci adresu poczty elektronicznej w celu przesyłania mi informacji marketingowych. WIĘCEJ

Wyrażam zgodę na przetwarzanie przez X Project sp. z o.o., moich danych osobowych w postaci adresu poczty elektronicznej w celu przesyłania mi informacji marketingowych dotyczących produktów i usług oferowanych przez X Project sp. z o.o., za pomocą środków komunikacji elektronicznej, stosownie do treści przepisu art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną.

Szczegółowe zasady dotyczące przetwarzania danych osobowych i zgód marketingowych wyrażone są w klauzuli informacyjnej. Przed wyrażeniem zgód marketingowych prosimy o zapoznanie się z jej treścią.

Fleetguru informuje, że na swoich stronach www stosuje pliki cookies
zamknij