Branżowcy postulują zmiany w ustawie o systemie monitorowania. Chcą dodać jedno krótkie, ale ważne słowo

8 lutego
Prawo

Do Sejmu wpłynęła petycja Polskiej Izby Spedycji i Logistyki, postulująca zmiany w wymiarze kar przewidzianych w nowelizowanych przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.

Petycja w sprawie zmiany ustawy z 9 marca 2017 roku o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2018 roku poz. 2332 ze zm.) w zakresie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów ustawy sprowadza się w znacznej mierze do dodania do szeregu przepisów ustawy przyimka „do”.

Krótkie słowo, które robi wielką różnicę

Wbrew pozorom dodanie tego krótkiego słowa oznaczałoby diametralną zmianę wymiaru kar. Zamiast ustalonych na sztywno stawek mielibyśmy bowiem jedynie ich górne granice.

Autorzy petycji zwracają uwagę, że stawki kar ustalone zostały na wysokim poziomie. Mało tego, ich bezwzględny charakter czyni je dewastującymi w stopniu budzącym uzasadnione wątpliwości natury konstytucyjnej. Wytykają ustawodawcy, że autorzy tych przepisów, uzasadniając ich wprowadzenie, nie byli nawet pewni tego, czy zastosowanie tak wysokich kar pieniężnych skutecznie doprowadzi do przestrzegania przez podmioty zobowiązane przepisów ustawy.

Każdemu po równo – wbrew konstytucji

Kary charakteryzują się bezwzględnym oznaczeniem ich wysokości niezależnie od okoliczności i zakresu naruszenia przepisów. W ocenie Polskiej Izby Spedycji i Logistyki przepisy je określające zostały skonstruowane niezgodnie z Konstytucją RP. W szczególności chodzi o artykuł 31 ust. 3: „Ustanowienie przez ustawodawcę kar administracyjnych ma na celu zapewnienie wykonywania przepisów prawa administracyjnego”.

W doktrynie podkreśla się, że pieniężna kara administracyjna różni się, mimo podobnego charakteru dolegliwości finansowej, od grzywien – kar pieniężnych za przestępstwo i wykroczenie, rodzajem celu. Celem stosowania grzywien są przede wszystkim represje. Natomiast karom administracyjnym przypisuje się przede wszystkim cel prewencyjny, a także restytucyjny. Nie neguje się też możliwości spełnienia przez nie funkcji represyjnej. Jednak nie może ona dominować nad pozostałymi. Dlaczego? Celem pierwszoplanowym kar administracyjnych jest funkcja ochronna w stosunku do porządku administracyjnego. Drugoplanowym – redystrybucyjna, na samym końcu – represyjna.

Administracyjne kary pieniężne stanowią ingerencję państwa w prawa majątkowe jednostki. Dlatego ich wysokość powinna być oceniana przez pryzmat zasady ochrony własności i innych praw majątkowych w związku z zasadą proporcjonalności, ustanowioną w artykule 31 ust. 3 konstytucji.

Nie można mierzyć wszystkich jedną miarą

Trybunał Konstytucyjny wykształcił w swoim orzecznictwie (na podstawie artykułu 31 ust. 3 konstytucji) test proporcjonalności ograniczeń i konstytucyjnych praw i wolności. Nakazuje on w szczególności udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy efekt danej regulacji jest proporcjonalny do ciężarów.

Wprowadzony w przepisach bezwzględny obowiązek organu wymierzenia kary administracyjnej (i to bardzo wysokiej) może stanowić w określonych okolicznościach sankcję nieproporcjonalną do skutków naruszenia.

W szczególności widoczne jest to na przykładzie kary pieniężnej, określonej w artykule 21 ust. 1 ustawy, której wysokość została ustalona na poziomie 46 proc. wartości brutto przewożonego towaru, podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższym jednak niż 20 tys. zł. W przypadku niedokonania zgłoszenia towarów akcyzowych może zatem wynosić nawet kilka milionów złotych. Mimo że brak wykonania obowiązku ustawowego może wynikać z przyczyn niezawinionych, losowych lub problemów technicznych po stronie podmiotu zobowiązanego ustawodawca nakazuje stosowanie dolegliwych sankcji zero-jedynkowych. W sposób sztywny, bez względu na zróżnicowanie przyczyn i okoliczności popełnienia.

Zdaniem autorów petycji nie może być tak, że podmiot, któremu incydentalnie, w sposób niezawiniony zdarzyło się naruszyć przepisy ustawy, i popełniający takie naruszenie z dużą częstotliwością lub przez świadome, rażąco niedbałe zachowanie, otrzymują karę pieniężną w jednakowej wysokości.

Kara nie zawsze zasłużona

Autorzy petycji zwracają także uwagę na wprowadzoną w ustawie możliwość odstąpienia przez organ celno-skarbowy od wymierzenia kary pieniężnej ze względu na ważny interes podmiotu lub ważny interes publiczny. Ich zdaniem, w świetle kształtującej się praktyki orzeczniczej, nie jest to środek wystarczający do spełnienia przez wyżej wymienione przepisy testu proporcjonalności, o której mowa w artykule 31 konstytucji. Dlaczego? Na gruncie ustawy kształtuje się bowiem jednolita linia orzecznicza sądów. Zgodnie z nią odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej ma charakter wyjątkowy. W związku z tym w petycji postuluje się umożliwianie organom celno-skarbowym niewszczynanie lub umorzenie wszczętego postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. W jakich przypadkach? Jeżeli podmiot, któremu została nałożona kara, przedstawił okoliczności wskazujące, że dochował należytej staranności, żeby do naruszenia nie doszło albo nie miał wpływu na ich powstanie.

Postój byle gdzie?

Autorzy petycji zwrócili też uwagę na obowiązek zatrzymania się na najbliższym parkingu lub w zatoce postojowej w przypadku stwierdzenia niesprawności lokalizatora i związane z tym zagrożenia. Czego się domagają? Chcą, żeby przepis zobowiązywał do niezwłocznego zatrzymania się na najbliższym ogrodzonym parkingu samochodowym, posiadającym całodobowy nadzór wyposażony w urządzenia blokujące wjazd i wyjazd pojazdu. Argumentują to względami bezpieczeństwa i warunkami polis ubezpieczeniowych.

Radosław Biernat
Prawo
Miej rękę na pulsie!
Najciekawsze informacje o branży TSL co tydzień na Twojej skrzynce e-mailowej
Wyrażam zgodę na przetwarzanie przez X Project sp. z o.o., moich danych osobowych w postaci adresu poczty elektronicznej w celu przesyłania mi informacji marketingowych. WIĘCEJ

Wyrażam zgodę na przetwarzanie przez X Project sp. z o.o., moich danych osobowych w postaci adresu poczty elektronicznej w celu przesyłania mi informacji marketingowych dotyczących produktów i usług oferowanych przez X Project sp. z o.o., za pomocą środków komunikacji elektronicznej, stosownie do treści przepisu art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną.

Szczegółowe zasady dotyczące przetwarzania danych osobowych i zgód marketingowych wyrażone są w klauzuli informacyjnej. Przed wyrażeniem zgód marketingowych prosimy o zapoznanie się z jej treścią.

Fleetguru informuje, że na swoich stronach www stosuje pliki cookies
zamknij