Faktoring – alternatywa dla kredytu bankowego

8 marca
Blog

Faktoring to alternatywna dla kredytu bankowego forma finansowania przedsiębiorstwa, polegająca na spieniężeniu wystawionych faktur sprzedażowych przed upływem terminu ich płatności.

Faktoring – definicje

W usłudze faktoringu biorą udział trzy kategorie podmiotów:

  • Faktorant – przedsiębiorstwo będące dostawcą towarów/ usług i wystawiające z tego tytułu faktury sprzedażowe (wierzyciel)
  • Kontrahent – odbiorca towarów/ usług faktoranta (dłużnik)
  • Faktor – firma świadcząca usługę faktoringu na rzecz faktoranta, tj. finansująca faktury wystawione przez faktoranta (nabywca wierzytelności).

Co to jest faktoring?

Faktoring jest formą finansowania działalności przedsiębiorstwa, polegającą na wykupie przez faktora faktur z odroczonym terminem płatności, wystawionych przez faktoranta na rzecz swoich kontrahentów. Dzięki faktoringowi przedsiębiorstwo może otrzymać należność za wystawioną fakturę dużo wcześniej przed upływem terminu jej płatności, uwalniając tym samym zamrożony kapitał i poprawiając swoją płynność finansową.

Przykład

Firma ALPHA wystawiła firmie DELTA fakturę z 90-dniowym terminem płatności. W dniu wystawienia faktury w firmie ALPHA powstaje zobowiązanie podatkowe (podatek dochodowy i VAT), a ponadto przed otrzymaniem płatności od firmy DELTA co najmniej kilkukrotnie pojawi się potrzeba uregulowania innych należności (wynagrodzenia, ZUS, dostawa materiałów do produktów).

Po przekazaniu faktury firmie faktoringowej ALPHA nie będzie musiała czekać na przelew od DELTY aż trzy miesiące – gotówka na rachunku bankowym może pojawić się już dzień po wystawieniu dokumentu.

Usługa faktoringu jest więc podobna do cesji (przelewu) wierzytelności lub kredytu obrotowego, przy czym w odróżnieniu od nich obejmuje szereg usług dodatkowych świadczonych przez faktora na rzecz faktoranta, np.:

  • przejmowanie ryzyka wypłacalności kontrahentów
  • monitorowanie kontrahentów i ich kondycji finansowej (wywiadownia gospodarcza)
  • prowadzenie egzekucji wierzytelności.

Jak działa faktoring?

Usługa faktoringu stworzona została dla przedsiębiorstw zajmujących się sprzedażą towarów lub świadczeniem usług na rzecz innych firm i wystawiających z tego tytułu faktury z odroczonym terminem płatności.

Po przekazaniu faktury sprzedażowej faktorowi faktorant otrzymuje od niego zaliczkę w wysokości od 80 proc. do 100 proc. kwoty widniejącej na dokumencie. Jednocześnie kontrahent jest informowany o zawartej umowie i konieczności uregulowania należności na rachunek bankowy faktora, a nie faktoranta. Po dokonaniu przelewu przez kontrahenta faktorant otrzymuje pozostałą kwotę z faktury, pomniejszoną o prowizję pobraną przez faktora.

Przykład

Firma ALPHA wystawiła firmie DELTA fakturę z 30-dniowym terminem płatności na kwotę 100 000 zł brutto. Po przekazaniu dokumentu firmie faktoringowej ALPHA natychmiast otrzymuje od niej przelew w wysokości 90 000 zł.

DELTA jest jednocześnie powiadomiona, że płatności za fakturę powinna od tej chwili przekazywać na rachunek bankowy firmy faktoringowej. Po terminowym uregulowaniu płatności przez DELTĘ ALPHA otrzymuje kolejny przelew w kwocie 7000 zł (pozostałe 10 000 zł minus prowizja firmy faktoringowej).

Jeśli kontrahent nie ureguluje należności w terminie, faktor kontaktuje się z nim w celu wyjaśnienia przyczyn opóźnienia i ustalenia spodziewanej daty płatności. Jeśli opóźnienie jest dłuższe niż kilka dni, wysyłane jest pierwsze wezwanie do zapłaty (windykacja miękka). Jeśli po odebraniu wezwania do zapłaty kontrahent nadal zwleka z uregulowaniem należności, faktor może zaproponować restrukturyzację zadłużenia, czyli rozłożenia go na mniejsze raty.

W razie uporczywego uchylania się kontrahenta od płatności dalsze losy przeterminowanej faktury zależą od rodzaju faktoringu, za pomocą którego została sfinansowana. W przypadku faktoringu pełnego (właściwego, bez regresu) egzekucja należności leży w gestii firmy faktoringowej i od niej zależy, jakie kolejne kroki poczyni – najczęściej będzie to skierowanie sprawy na drogę sądową.

W przypadku faktoringu niepełnego (z regresem) faktorant będzie zobowiązany do zwrotu przekazanej wcześniej kwoty z faktury. W praktyce zwrot polega na potrąceniu odpowiedniej sumy z kolejnej zaliczki i nie powoduje konieczności dokonywania fizycznego zwrotu w formie przelewu bankowego. Jest to bardzo wygodne rozwiązanie dla faktoranta, będące jedną z przewag faktoringu nad tradycyjnymi kredytami bankowymi.

Przykład

Firma ALPHA wystawiła firmie DELTA fakturę na kwotę 100 000 zł, a po sfinansowaniu jej w ramach faktoringu z regresem otrzymała zaliczkę w wysokości 90 000 zł. Firma DELTA popadła jednak w kłopoty finansowe i zwleka z uregulowaniem należności, a czynności tzw. windykacji miękkiej nie przyniosły rezultatu. W konsekwencji ALPHA została zobowiązana do zwrotu wypłaconej zaliczki.

Tymczasem ALPHA wystawiła firmie GAMMA fakturę na kwotę 250 000 zł. Z należnej zaliczki (225 000 zł) firma faktoringowa potrąciła regresem wypłaconą poprzednio kwotę (90 000), a więc przelew na rzecz firmy ALPHA opiewał na kwotę 135 000 zł.

Faktoring a cesja wierzytelności

Zasadniczym elementem usługi faktoringu jest cesja wierzytelności, polegająca na tym, że przedsiębiorca (faktorant) ceduje na podmiot finansujący (faktora) swoje wierzytelności (faktury sprzedażowe), a w zamian otrzymuje kwoty pieniężne odpowiadające wartości tych wierzytelności.

W odróżnieniu od typowej cesji wierzytelności faktoring jest umową złożoną, zawierającą szereg usług dodatkowych, świadczonych na rzecz korzystających z usługi przedsiębiorców:

  • przed zakupem wierzytelności faktor bada sytuację prawno-ekonomiczną kontrahenta i udostępnia te informacje faktorantowi
  • firma faktoringowa zobowiązuje się do prowadzenia czynności administracyjnych związanych z egzekucją należności od kontrahenta: monitorowania płatności, wysyłania monitów itp.
  • W przypadku faktoringu właściwego faktor bierze na siebie ryzyko ewentualnej niewypłacalności kontrahenta.

Ponadto standardowa cesja wierzytelności jest zazwyczaj umową jednorazową, natomiast faktoring ma charakter długoterminowej relacji między przedsiębiorcą a finansującym go podmiotem. W momencie podpisania umowy faktoringu przedsiębiorca decyduje się bowiem na finansowanie wszystkich faktur wystawionych od tej pory na rzecz wybranych kontrahentów.

Faktoring a kredyt bankowy

Zasadnicza funkcja faktoringu jest taka sama, jak w przypadku bankowego kredytu obrotowego. Oba te instrumenty mają za zadanie zapewnić przedsiębiorstwu płynność finansową, a więc umożliwić regulowanie bieżących zobowiązań w sytuacji, gdy gotówka jest zamrożona w należnościach od kontrahentów.

Podstawową cechą odróżniającą faktoring od kredytu bankowego jest podejście podmiotu finansującego do klienta. Banki interesują się przede wszystkim przeszłością przedsiębiorstwa – historią kredytową i wskaźnikami z poprzednich okresów obrotowych. Firmy faktoringowe natomiast zwracają uwagę na perspektywy rozwoju firmy w przyszłości.

Konsekwencją innego podejścia do klienta są m.in. różnice w katalogu wymaganych zabezpieczeń udzielonego finansowania. W przypadku faktoringu podstawowym zabezpieczeniem instytucji finansującej jest sama wierzytelność (scedowana faktura) oraz ew. weksel własny faktoranta. Wymogi banków kredytowych są o wiele dalej idące – oprócz samej wierzytelności i weksla mogą również wymagać zastawu na majątku (np. hipotece), cesji polisy ubezpieczeniowej lub poręczenia podmiotu trzeciego.

Trzecią istotną cechą różniącą faktoring od kredytu jest wpływ obu instrumentów na strukturę bilansu przedsiębiorstwa. W przypadku zaciągnięcia kredytu zmiany odwzorowywane są zarówno po stronie aktywów (zwiększa się stan środków pieniężnych), jak i pasywów (pojawia się kredyt). Zwiększenie współczynnika kapitałów obcych do własnych pogarsza wskaźnik rentowności firmy i ogranicza dalsze możliwości kredytowania. W przypadku faktoringu zmiana następuje wyłącznie po stronie aktywów.

Wskazane powyżej charakterystyczne cechy faktoringu odróżniające go od kredytu obrotowego sprawiają, że instrument ten cieszy się szczególna popularnością w następujących grupach przedsiębiorstw:

  • firmy o krótkim stażu na rynku (np. start-upy), nieposiadające ani wystarczająco długiej historii kredytowej, ani odpowiednich zabezpieczeń do uzyskania kredytu bankowego
  • firmy w przejściowych trudnościach finansowych, z zaburzoną płynnością lub wymagające restrukturyzacji
  • firmy poszukujące metod optymalizacji struktury swojego bilansu.

Przykład

Firma ALPHA sp. z o.o. jest start-upem działającym na rynku od dziewięciu miesięcy. Obecnie posiada kilka podpisanych umów, jednak z uwagi na długotrwały proces produkcji i faktury wystawiane z odroczonym terminem płatności jej kapitał początkowy szybko uległ wyczerpaniu.

ALPHA chce podpisać z firmą DELTA kontrakt na kwotę 250 000 zł, jednak aby rozpocząć produkcję, musi zakupić półprodukty za połowę tej kwoty. Z racji krótkiego stażu i braku wymaganych zabezpieczeń ALPHA nie ma szans na zwiększenie limitu kredytowego w banku, może natomiast pozyskać środki na realizację kontraktu, spieniężając pozostałe wystawione faktury za pomocą faktoringu.

Nie da się jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie, który z tych instrumentów finansowych (faktoring czy kredyt) jest lepszy. Narzędzia te różnią się kilkoma szczegółami i kierowane są do różnych grup przedsiębiorstw. Cechą wspólną obu z nich jest finansowanie bieżącej działalności gospodarczej, a wybrane różnice prezentuje poniższa lista:

  • Grupa docelowa: faktoring jest dostępny również dla tych firm, które nie posiadają odpowiedniej zdolności kredytowej.
  • Okres trwania umowy: umowa faktoringu w przeciwieństwie do kredytowej jest umową bezterminową.
  • Wymagane zabezpieczenie: głównym zabezpieczeniem umowy faktoringu jest sama wierzytelność oraz ewentualnie weksel własny faktoranta. Przy kredycie zazwyczaj wymagane jest dodatkowo ustanowienie zabezpieczenia na majątku trwałym.
  • Wpływ na strukturę bilansu: zaciągnięcie kredytu jest odwzorowane zarówno po stronie aktywów, jak i pasywów, co pogarsza wskaźnik rentowności przedsiębiorstwa. Finansowanie bieżącej działalności faktoringiem widoczne jest wyłącznie po stronie aktywów.
  • Ryzyko niewypłacalności kontrahenta i windykacja należności: w zależności od zapisów umownych faktorant ma możliwość scedowania na faktora ryzyka niewypłacalności dłużnika i prawo do samodzielnej egzekucji długu. W przypadku kredytu bankowego obowiązki te spoczywają wyłącznie na kredytobiorcy.
  • Wypłata/ spłata: w przeciwieństwie do kredytu (wypłacanego jednorazowo lub w transzach) faktoring jest elastyczną formą finansowania, odpowiadającą bieżącym potrzebom przedsiębiorstwa.
  • Koszt całkowity: z uwagi na liczne usługi pozafinansowe wchodzące w zakres umowy oraz większe ryzyko leżące po stronie faktora usługa faktoringu jest zazwyczaj nieco droższa niż kredyt bankowy.

Zalety i wady faktoringu

Faktoring, podobnie jak każdy inny instrument finansowy, ma zarówno gorących orędowników, jak i zagorzałych przeciwników. Poniżej prezentujemy listę najważniejszych zalet i wad tej metody finansowania działalności gospodarczej.

Zalety

  • Umożliwia uwolnienie gotówki zamrożonej w należnościach od kontrahentów w krótkim czasie (nawet 24 h) i bez skomplikowanych formalności.
  • Zmniejsza koszty obsługi należności poprzez scedowanie czynności administracyjnych na faktora.
  • Nie obciąża bilansu firmy.
  • Zwiększa przewagę konkurencyjną przedsiębiorstwa, umożliwiając zaoferowanie dłuższych terminów płatności.
  • Dostarcza danych o kondycji prawno-finansowej potencjalnego kontrahenta.
  • Redukuje ryzyko nieopłacenia faktury (całkowicie w przypadku faktoringu bez regresu lub częściowo w pozostałych przypadkach – wielu kontrahentów obawia się bowiem konsekwencji nieuregulowania należności wobec faktora).

Wady

  • Koszt zazwyczaj wyższy niż kredytu na analogiczną kwotę – zwłaszcza w przypadku faktoringu bez regresu, kiedy ryzyko niewypłacalności kontrahenta przejmowane jest przez faktora.
  • Ryzyko pogorszenia wizerunku przedsiębiorstwa wśród kontrahentów:
  • Firma korzystająca z  faktoringu może być podejrzewana o kłopoty finansowe i brak zdolności kredytowej.
  • W razie opóźnień w płatnościach z kontrahentem kontaktuje się firma zewnętrzna (faktor), na działania której faktorant nie ma większego wpływu.
  • Ryzyko celowego opóźniania płatności przez kontrahentów pod pretekstem trudności w trójstronnej komunikacji na linii faktorant – faktor – kontrahent.

Kto może skorzystać na faktoringu?

Faktoring jako metoda finansowania bieżącej działalności gospodarczej może być z powodzeniem stosowana przez wszystkie firmy w dowolnej branży. Specyfika niektórych segmentów rynku sprawia jednak, że faktoring w ich przypadku może być najlepszą albo wręcz jedyną metodą utrzymania płynności finansowej:

1.    Przedsiębiorstwa posiadające stały rynek zbytu i stosunkowo rzadko zmieniający się katalog kontrahentów, z którymi współpraca ma charakter ciągły.

2.    Firmy z krótkim stażem na rynku i nieposiadające wystarczającego majątku trwałego generującego odpowiednią zdolność kredytową.

3.    Małe i średnie przedsiębiorstwa o niskiej kapitalizacji, świadczące usługi na rzecz administracji publicznej, wymagającej w przetargach długich terminów płatności.

4.    MŚP świadczące usługi na rzecz dużych korporacji, narzucających odgórnie tryb regulacji płatności.

5.    Firmy borykające się z dużą liczbą niezdyscyplinowanych kontrahentów i nieposiadające własnych zasobów kadrowych do obsługi należności.

6.    Przedsiębiorstwa z branż o dużych sezonowych wahaniach sprzedaży i stałych kosztach działalności w ciągu roku.

7.    Firmy mające możliwość uzyskania wysokich rabatów od swoich dostawców w przypadku uregulowania należności za dostawę gotówką przed ustalonym terminem płatności.

Jeśli twoja firma kwalifikuje się do co najmniej jednej z powyższych grup, sprawdź, ile możesz zyskać, korzystając z faktoringu. Specjalnie dla naszych czytelników wyselekcjonowaliśmy najlepsze firmy faktoringowe specjalizujące się w obsłudze branży TSL. Ich listę znajdziesz tutaj: fleetguru.eu/pl/mp/faktoring.

Łukasz Jędrasiak
Blog
Miej rękę na pulsie!
Najciekawsze informacje o branży TSL co tydzień na Twojej skrzynce e-mailowej
Wyrażam zgodę na przetwarzanie przez X Project sp. z o.o., moich danych osobowych w postaci adresu poczty elektronicznej w celu przesyłania mi informacji marketingowych. WIĘCEJ

Wyrażam zgodę na przetwarzanie przez X Project sp. z o.o., moich danych osobowych w postaci adresu poczty elektronicznej w celu przesyłania mi informacji marketingowych dotyczących produktów i usług oferowanych przez X Project sp. z o.o., za pomocą środków komunikacji elektronicznej, stosownie do treści przepisu art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną.

Szczegółowe zasady dotyczące przetwarzania danych osobowych i zgód marketingowych wyrażone są w klauzuli informacyjnej. Przed wyrażeniem zgód marketingowych prosimy o zapoznanie się z jej treścią.

Fleetguru informuje, że na swoich stronach www stosuje pliki cookies
zamknij